متمّم اين كتاب از آلكسيس دوماركف « 1 » - مسكوكات پادشاهان پارت ، پاريس 1877 . ليندزى « 2 » - تاريخ و مسكوكات پارتيها ، كرك ، 1852 . پرسى گاردنر « 3 » - مسكوكات پارتى ، لندن ، 1877 . معلوم است ، كه بعض علماى ديگر كتبى در رشته سكّه‌شناسى هند و باختر و غيره نوشته‌اند و اطّلاعاتى نيز در باب مسكوكات پارتى ميدهند ولى از كتبى ، كه مستقيما راجع بسكّه‌شناسى پارت و اشكانيان پارتى است اينها بيشتر معروفند . مسكوكات دولت اشكانى از نقره و مس است . از مفرغ هم سكّه‌هائى هست ، ولى نادر است ، جنس اين سكّه‌ها برنجى است ، كه روى آن را لعابى از مس داده‌اند ، از طلا سكّه نميزدند . جهت آن را بعضى تصوّر ميكنند از اين‌جا بوده ، كه دولت روم ميخواست ضرب اين سكّه از مختصّات آن باشد و با دولى ، كه معاهده ميبست ، اين شرط را قيد ميكرد و نيز مقرّر داشته بود ، كه تجّار رومى مسكوكات طلاى خارجه را در معاملات قبول نكنند . بايد اين نظر صحيح باشد ، زيرا وقتى كه پارسىها بر دولت اشكانى غلبه كردند و اردشير پاپكان با قيصر روم آلكساندر سور در جنگ شد ، مخصوصا سكّهء طلا زد ، تا اين امتياز روميها را نشناخته باشد . اما اينكه گويند ، كه يك‌جاى نوشته پروكوپ راجع به زمان ژوستىنين نيز مؤيّد اين است ، كه ضرب سكّه طلا بروم اختصاص داشته ، به نظر مؤلّف پذيرفتن اين عقيده مشكل است . مورّخ مذكور گويد ، كه چون اعراب باجى بروم فرستاده بودند ، كه از پول طلا بود ، ولى صورت قيصر را نداشت ، اين اقدام باعث جنگ ژوستىنين با آنها گرديد . اين خبر مىرساند ، كه دولت روم شرقى يا بيزانس ميخواسته مسكوكاتش متّحد الشكل باشد و سكّه را در ضرّابخانهاى دولتى بزنند ، نه اينكه ضرب سكّه طلا بدولت بيزانس اختصاص داشته است و ديگر در اين مورد صحبت از اعرابى است ، كه باجگذار روم

--> ( 1 ) - Alex . de Marcoff . Les monnaies des rois Parthes ( Paris 1877 ) . ( 2 ) - Lindsay . History and Coinage of the Parthians ( Cork 1852 ) . ( 3 ) - Percy Gardner . The Parthian coinage ( London 1877 ) .